Eliza Orzeszkowa wiązała postawę patriotyczną matki jak i całego swego domu rodzinnego z tradycją rycersko-patriotyczną, ktόrą w linii macierzystej zapoczątkował jej dziadek Wincenty Kamieński. Ojciec matki Elizy Orzeszkowej, Wincenty Kamieński był oficerem w legionach napoleońskich. Pisarka nie znała swego dziadka, gdyż zmarł on przed jej urodzeniem. Wincenty Kamieński zajmował jednak trwałe miejsce w świadomości Elizy Orzeszkowej właśnie jako twόrca chlubnego rodowodu patriotycznego rodziny.
Dzięki pewnym badaniom wyszło na jaw, że Wincenty Kamieński był wprawdzie oficerem, ale gwardii rosyjskiej. Gdy w roku 1805 zaczęły się działania wojenne przeciw Napoleonowi, dziad Orzeszkowej, zrazu podchorąży, potem porucznik Wincenty Kamieński dzielnie walczył przeciw Francuzom i ich sprzymierzeńcom na wszystkich frontach.
Pisarka przypisywała rόwnież dziadkowi ważną rolę w wytworzeniu tradycji literackiej. Eliza Orzeszkowa w jednym z obrazkόw autobiograficznych, pisanych po pożarze Grodna, wspominała: „ W domu naszym istniała tradycja czytania i pisania po macierzystym dziadku, ktόry był jednym z tych, co spisywali ogromne i często ciekawe silva rerum…” W braku męskich potomkόw „pόźna” wnuczka Wincentego Kamieńskiego Eliza Orzeszkowa miała być nie tylko spadkobierczynią, ale rόwnież realizatorką jego ideałόw patriotycznych i ambicji literackich.
U Wincentego Kamieńskiego był brat Jan (1780 – 1855), ożeniony z Zofią Leśniewską. Orzeszkowa odwiedzała często tych dziadków w czasie swego pobytu w szkole sakramentanek w Warszawie.