Wilnie

Rok 1878 był przełomowym w życiu pisarki. Śmierć matki zerwała ostatecznie więzy Orzeszkowej z przeszłością i zamknęła ważny okres jej życia

Rok 1878 był przełomowym w życiu pisarki. Śmierć matki zerwała ostatecznie więzy Orzeszkowej z przeszłością i zamknęła ważny okres jej życia. Według testamentu przekazujący się córce cały majątek zapewniał Orszkowej zupełną niezależność.

W Wilnie przy ulicy Świętojańskiej we wrześniu 1879r. uroczyście otwarto księgarnię Eliza osobiście brała udział w sporządzaniu dokumentów, w układaniu budżetu. W Grodnie, zamknięta w swoim gabinecie, po całych dniach pisała listy do autorów, których prosiła o współpracę, do wydawców, z którymi trzeba było nawiązywać finansowe stosunki.

W 1879 roku zoragnizowała Orzeszkowa w Wilnie firmę „Orzeszkowa i S-ka”. W pierwszym roku działalność księgarni rozwijała się zupełnie pomyślnie i przynosiła nadspodziewane korzyści. Było wydano 22 pozycji książkowe, kalendarze polskie. Jednak z powodów politycznych księgarnia została zamknięta. Eliza Orzeszkowa straciła dzieło, z którym związała tyle nadziei i w którym ulokowała tyle energii i pieniędzy.

https://rep.up.krakow.pl/xmlui/bitstream/handle/11716/2687/11_eliza_orzeszkowa_jako_ksiegarz_i_wydawca_m_zieba.pdf?sequence=1&isAllowed=y
W roku 1905 Orzezskowa odwiedziła Wilno i tu, w mieszkaniu doktorstwa Dmochowskich przy dzisiejszej ulicy Mickiewicza, wygłosiła odczyt, nawołując współobywatelki, tak Polki, jak i Litwinki i in., do wystąpienia w obronie przyznania praw obywatelskich kobiecie.

Większość inteligencji litewskiej ceniła twórczość Orzeszkowej i jej dzałalność społeczną. Na pogrzebie pisarki w Grodnie brali udział szani działacze dr A.Vileiśis i prof.P.Kraujalis.

W latach 1915-1939 w Wilnie pracowało Gimnazjum im. Elizy Orzeszkowej.

https://www.worldcat.org/title/bya-taka-szkoa-gimnazjum-im-elizy-orzeszkowej-w-wilnie-1915-1939/oclc/19013286
https://genealogia.lt/index.php/page/25
https://www.loc.gov/resource/pldec.008/?sp=289&r=-2.086,-0.313,5.172,1.793,0

Po drugiej wojnie światowej litwini wydali najważniejsze utwory pisarki: „Chama” (1958), „Martę” (1964), „Meira Ezofowicza” (1973).